Ποιους καίει ο ασφαλιστικός νόμος

359
Του Πάνου Κακούρη
  • Προειδοποιήσεις για νέες “μεταρρυθμίσεις”

Νέες “μεταρρυθμίσεις” στο ασφαλιστικό για τα επόμενα χρόνια προδιαγράφουν μηνύματα και στοιχεία που έρχονται από πολλές πλευρές, γεγονός που δείχνει ότι ο πρόσφατος ασφαλιστικός νόμος δεν έλυσε το πρόβλημα, παρά τις αντιδράσεις που προκάλεσε. «Θα χρειαστούν πάρα πολλές μεταρρυθμίσεις, για να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού στα δημοσιονομικά μεγέθη και να αποφευχθούν οι δυσβάσταχτες επιβαρύνσεις», τόνισε ο διοικητής της ΤτΕ, κ. Νίκος Γκαργκάνας, αφήνοντας αιχμές ότι ο πρόσφατος νόμος που ψήφισε η Κυβέρνηση δεν επιλύει το πρόβλημα του ασφαλιστικού, καθώς το δημογραφικό πρόβλημα είναι έντονο.

Τους ισχυρισμούς του κ. Γκαργκάνα ενισχύουν και τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, που δείχνουν επιδείνωση του δημογραφικού αλλά και μετατροπή της Ελλάδας σε μια χώρα συνταξιούχων, αλλά με αμφίβολες συντάξεις.
Πιο συγκεκριμένα στοιχεία, για τις αρνητικές εξελίξεις του δημογραφικού και τις επιπτώσεις του στο ασφαλιστικό, έδωσε η Πανελλήνια Ομοσπονδία Προσωπικού Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής (ΠΟΠΟΚΠ), στη διάρκεια του συνεδρίου της. Σε κάθε περίπτωση, τα συγκεκριμένα μηνύματα ενισχύουν την αγωνία των ασφαλισμένων, καθώς γνωρίζουν ότι το δημόσιο ασφαλιστικό σύστημα εξαντλεί τα όριά του και θα ακολουθήσουν και άλλα μέτρα, στα επόμενα χρόνια, στην κατεύθυνση της αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης και περιορισμού των συντάξιμων αποδοχών.
Ενδεικτικές είναι οι διαπιστώσεις της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Προσωπικού Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής (ΠΟΠΟΚΠ), μελέτη της οποίας συμπεραίνει ότι:
1. Η αναλογία συνταξιούχων – εργαζομένων επιδεινώνεται συνεχώς και αναμένεται να διαμορφωθεί στο τέλος του 2008 στο 1 προς 1,7 από 1 προς 2,33 που ήταν πριν από 15 χρόνια.
2. Τα ελλείμματα των μεγάλων Ταμείων, ΙΚΑ, ΟΑΕΕ, ΟΓΑ (Κλάδος έγείας), ΤΑΠ-ΟΤΕ, κ.λπ., αναμένεται να διαμορφωθούν στο τέλος του 2008 στα 4,6 δισ. ευρώ, με αύξηση κατά 1,4 δισ. ευρώ κατά μέσο όρο το χρόνο.
3. Οι δαπάνες για φαρμακευτική περίθαλψη από το 2003 μέχρι το τέλος του 2008 εκτιμάται ότι θα έχουν αύξηση 150%.
4. Η εισφοροδιαφυγή εκτιμάται ότι το 2008 στο σύνολο των Ταμείων θα κοστίσει 6,8 δισ. ευρώ.
5. Το χρέος του Δημοσίου και των επιχειρήσεων προς το σύνολο των Ταμείων στο τέλος του 2008 εκτιμάται στα 16,7 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 8,9 δισ. ευρώ περίπου είναι χρέη του Δημοσίου.
6. Οι οφειλές των Ταμείων προς τρίτους (νοσοκομεία, ΟΑΕΔ, ΟΕΚ, κ.λπ.) εκτιμώνται στα 14 δισ. ευρώ, από τα οποία τα 12 δισ. ευρώ είναι χρέη του ΙΚΑ.
Σε ό,τι αφορά στη “συμβολή” των μέτρων του ασφαλιστικού νόμου στην ασφάλιση, η ΠΟΠΟΚΠ σημειώνει ότι επιφέρει:
1. Αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης για 18 συνολικά μεγάλες ομάδες ασφαλισμένων, από το σύνολο σχεδόν των Ταμείων, από 2 μέχρι και 10 χρόνια.
2. Μείωση της σύνταξης από 1/1/2009 στις περιπτώσεις πρόωρης συνταξιοδότησης μέχρι 10% σε σχέση με αυτές που χορηγούνται σήμερα (κύριας και επικουρικής).
3. Μείωση της επικουρικής σύνταξης μέχρι και 70%, από 1/1/2013 και σταδιακά μέχρι το 2020.
4. Μείωση του εισοδήματος συνολικά από συντάξεις για τους μελλοντικούς συνταξιούχους, που κλιμακώνεται στις περιπτώσεις πρόωρης σύνταξης από 13% μέχρι 43% περίπου, και για τις περιπτώσεις συνταξιοδότησης με τα κανονικά όρια από 3% μέχρι 37% περίπου.
5. Έμμεση αύξηση του χρόνου εργασίας για συνταξιοδότηση, πέρα από εκείνη που ρητά προβλέπεται από την αύξηση του ορίου ηλικίας, μέχρι 12 χρόνια, προκειμένου να λάβει ο εργαζόμενος το ποσό της σύνταξης που θα έπαιρνε με το μέχρι σήμερα καθεστώς.
6. Ανατροπή ώριμων ασφαλιστικών δικαιωμάτων, αφού ακόμη και εκείνοι που μετρούσαν μήνες για να πάρουν τη σύνταξη θα υποστούν τις συνέπειες των αλλαγών.
7. Τα λειτουργικά προβλήματα των Ταμείων θα είναι μεγαλύτερα από την επομένη των ενοποιήσεων. Αναμένονται μεγαλύτερες καθυστερήσεις στην απονομή των συντάξεων και των άλλων παροχών.

Ποιοι θίγονται
Από τα παραδείγματα που επεξεργάστηκε η ΠΟΠΟΚΠ, προσδιορίζονται με ακρίβεια οι επιβαρύνσεις του νέου ασφαλιστικού νόμου σε συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα.
Ειδικότερα, άνεργος, πρώην ασφαλισμένος στο ΙΚΑ, ηλικίας 60 ετών, συμπληρώνει τον Ιανουάριο του 2009 δύο έτη στην ανεργία και μπορεί να πάρει μειωμένη σύνταξη. Με 30 έτη ασφάλισης και 1.300 ευρώ συντάξιμες αποδοχές, το ποσό της σύνταξης που θα έπαιρνε, κύριας και επικουρικής, θα ήταν 885 ευρώ (597+288). Με το νέο νόμο θα πάρει σύνταξη, τον Ιανουάριο του 2009, 799 ευρώ (539+260), δηλαδή 86 ευρώ το μήνα λιγότερα (-9,7%).
Άλλο παράδειγμα: μητέρα ανήλικου παιδιού, ηλικίας 48 ετών, σήμερα, ασφαλισμένη στο ΙΚΑ, σε δύο χρόνια (δηλαδή το 2010) θα μπορούσε να συνταξιοδοτηθεί με μειωμένη σύνταξη, έχοντας συμπληρώσει τα 5.500 ένσημα που απαιτούνται. Με το νέο νόμο, το 2010, που θα είναι 50 ετών, το όριο ηλικίας θα είναι στα 51, επομένως δεν μπορεί να πάρει σύνταξη. Το 2011 θα έχει ηλικία 51 ετών αλλά το όριο ηλικίας, με βάση πάντοτε το νέο νόμο, θα είναι στα 52, κ.ο.κ. Έτσι, λοιπόν, η συγκεκριμένη εργαζόμενη, που επρόκειτο να συνταξιοδοτηθεί σε 2 χρόνια, θα πάρει σύνταξη σε 7 χρόνια (+ 5 χρόνια), σε ηλικία 55 ετών.
Επίσης, για τους ασφαλισμένους του ΙΚΑ με επικουρικό φορέα το ΕΤΕΑΜ, που υπολογίζονται σε 1.650.000 άτομα, η μείωση των συντάξεων φτάνει μέχρι 18,5% για πλήρη σύνταξη και μέχρι 26,4% για τις περιπτώσεις της πρόωρης συνταξιοδότησης.

Ξεκίνησαν οι ενοποιήσεις
Στο μεταξύ, ξεκινούν και οι ενοποιήσεις των ασφαλιστικών ταμείων, σε εφαρμογή του ασφαλιστικού νόμου. Ήδη, από την 1η Ιουνίου, οι εργοδότες που ασφαλίζουν τους εργαζoμένους τους στα επικουρικά ταμεία που εντάσσονται στο επικουρικό των μισθωτών, θα πρέπει να απευθύνονται στα κατά τόπους αρμόδια υποκαταστήματα του ΙΚΑ ΕΤΕΑΜ.
Όπως ανακοινώθηκε από το Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης Μισθωτών (Ε.Τ.Ε.Α.Μ.), από 1/6/08 εντάσσονται στο Ε.Τ.Ε.Α.Μ., σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 52 του Ν.3655/08 (ΦΕΚ 58/3.4.2008 τ. Α΄):

  • Το Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης Ηλεκτροτεχνιτών Ελλάδος (Τ.Ε.Α.Η.Ε.).
  • Το Ταμείο Πρόνοιας και Επικουρικής Ασφάλισης Προσωπικού Ιπποδρομιών (Τ.Α.Ε.Α.Π.Ι.) ως προς τους κατ’ επικουρική ασφάλιση ασφαλισμένους του.
  • Ο κλάδος Επικουρικής Σύνταξης του Ταμείου Επικουρικής Ασφάλισης Προσωπικού Εταιριών Τσιμέντων (Τ.Ε.Α.Π.Ε.Τ.).

Το Δημογραφικό
Σύμφωνα με τις τελευταίες διαθέσιμες πληθυσμιακές προβολές, οι οποίες βασίζονται στα αποτελέσματα της τελευταίας Απογραφής Πληθυσμού 2001 και επεξεργάστηκε η Εθνική Στατιστική έπηρεσία, ο συνολικός πληθυσμός της Ελλάδος θα ανέρχεται σε 10.778.997 άτομα το 2050 (μέση εκδοχή), η δομή, όμως, του πληθυσμού θα είναι διαφορετική από αυτή του 2000, δηλαδή: η αναλογία των παιδιών ηλικίας 0-14 ετών θα μειωθεί, από 15,3% το 2000, σε 12,1% το 2050, ενώ η αναλογία της ομάδας ηλικιών 65 ετών και άνω θα αυξηθεί από 16,6% το 2000 σε 31,5% το 2050. 
Το ποσοστό του οικονομικώς ενεργού πληθυσμού ηλικίας 15-64 ετών θα μειωθεί κατά 11,7 ποσοστιαίες μονάδες και από  68,1% το 2000 θα γίνει 56,4% το 2050.
Για την παραγωγή των προβολών αυτών χρησιμοποιήθηκαν 3 εκδοχές (χαμηλή, μέση, υψηλή) και η μέθοδος της περιοδικής προσέγγισης. Στη χαμηλή εκδοχή θεωρήθηκε ως δεδομένο ότι το 2050 ο ολικός δείκτης γονιμότητας θα είναι 1,19, θα έχουμε μικρή αύξηση της προσδοκώμενης ζωής κατά τη γέννηση, η οποία θα είναι 78,2 έτη για τους άρρενες και 83,2 για τις θήλεις, και μείωση της μετανάστευσης. Στην υψηλή εκδοχή θεωρήθηκε ως δεδομένο μεγάλη γονιμότητα (ολικός δείκτης = 1,89), μεγαλύτερη αύξηση της προσδοκώμενης ζωής κατά τη γέννηση, η οποία θα είναι 82,9 έτη για τους άρρενες και 87,6 για τις θήλεις, και περαιτέρω αύξηση της μετανάστευσης. Η μέση εκδοχή είναι ο μέσος όρος των άλλων δύο.
Οι δυσμενείς αυτές εξελίξεις οφείλονται στη χαμηλή γονιμότητα. Ειδικότερα, η γονιμότητα στην Ελλάδα, το 2006, σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη, παρουσίασε μικρή αύξηση. Γενικά, ο ακαθάριστος συντελεστής γεννητικότητας παρουσίασε αυξητική τάση, κατά την περίοδο 1995-2004, δηλαδή από 9,5 γεννήσεις ανά πληθυσμό 1.000 ατόμων το 1995, αυξήθηκε στις 9,7 το 2005 και στις 10,1 το 2006.
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας 1995-2004 και μέχρι το τέλος του 2005, ο συντελεστής ολικής γονιμότητας εμφανίζει σταθερή μείωση. Από 2,09 γεννήσεις ανά μητέρα, το 1981, ποσοστό που αγγίζει το όριο αντικατάστασης των γενεών (2,1), μειώθηκε στο 1,32 το 1995 ενώ, ακολουθώντας αυξητική πορεία, έφθασε το 1,34 το 2005 και το 1,41 το 2006, παραμένοντας έτσι κάτω από το όριο αντικατάστασης. 
Το ποσοστό καθαρής αναπαραγωγής, που αντιστοιχεί στο δείκτη ολικής γονιμότητας, ήταν 627 θυγατέρες το 1995, 632 το 2005 και 664 το 2006, ακολουθώντας την πορεία του δείκτη.
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας 1995-2004, η φυσική αύξηση του πληθυσμού ήταν αρνητική για τα περισσότερα έτη. Τα έτη 2005 και 2006, όμως, είχαμε υπεροχή των γεννήσεων έναντι των θανάτων κατά 2.454 και 6.566 άτομα, αντίστοιχα.
Ο ειδικός κατά ηλικία δείκτης γονιμότητας τα τελευταία 10 χρόνια (1995-2004) έχει μετατοπισθεί από την ομάδα ηλικιών 20-24 ετών, που ήταν από την αρχή της δεκαετίας του 1980 και μέχρι το 1988, προς τις μεγαλύτερες ηλικίες και ειδικότερα, στις ομάδες ηλικιών 25-29 ετών κατά τα επόμενα έτη και 30-34 ετών το 2006.
Η μετατόπιση αυτή σχετίζεται με την αύξηση κατά τρία, περίπου, έτη της μέσης ηλικίας της μητέρας, κατά τη γέννηση του πρώτου τέκνου (ως αποτέλεσμα της αντίστοιχης αύξησης κατά 3 έτη της μέσης ηλικίας των θηλέων, κατά τον πρώτο γάμο), η οποία ύστερα από μια σταθεροποίηση στα 23 έτη, τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1980, άρχισε από το 1985 να αυξάνεται, φθάνοντας τα 28,8 έτη το 2005 και τα 28,9 το 2006.

 

Προηγούμενο άρθροΆννα Ευθυμίου: Το ψαλίδισμα των συντάξεων φουσκώνει τα πανιά ασφαλιστικών και τραπεζών
Επόμενο άρθροΑς πάψουμε να αδικούμε τον καταπληκτικό θεσμό της ασφάλισης!